विश्रांती-तंत्रांचा नियमित सराव केल्याने व्यक्तीचे मानसिक स्वास्थ्यासाठी अनेक फायदे होतात. ते फायदे इथे-आणि-आत्ता पासून जन्मभर सकारात्मक परिणाम करतात. विश्रांती तंत्र विद्यापीठातील विद्यार्थ्यांना ज्या अनेक गोष्टीत मदत करतात त्यात मानसिक ताणाचे व्यवस्थापन परिणामकारक रीत्या करणे, मूड सुधारणे, लक्ष चांगले केंद्रित करणे आणि आत्मविश्वास वाढविणे यांचा समावेश होतो.
इतर अनेक कौशाल्यांप्रमाणे विश्रांती तंत्रांचा नियमित सराव केल्याने अधिक परिणामकारक ठरतात. तुम्हाला विशेषत: जेव्हा नेहमीपेक्षा अधिक चांगले वाटत असेल तेव्हा दिवसातील थोडा वेळ (अगदी फक्त १० मिनिटे) जरी सरावासाठी बाजूला काढली तर त्याचा उपयोग एक चांगले साधन तयार करण्यासाठी होतो आणि ते तुमच्या त्रासदायक काळात खूप मदत करते.
जाणीवपूर्वक, सावकाशपणे दीर्घ श्वास घेणे व सोडणे आणि अशा वेळी लक्ष आपल्या शरीरावर केंद्रित करणे हा अनेक प्रकारातील एक स्वस्थ वाटण्याच अतिशय सोपा मार्ग आहे.
हे कसे काम करते?
दीर्घ श्वसन अधिक ऑक्सिजन आत घेण्यास मदत करते आणि शांतपणा वाढविण्यास मदत करते.
याबरोबर मदत करते:
हे तंत्र जरी नेहमीच उपयोगी पडत असले तरी विशेषत: तुम्ही जेव्हा निरनिराळ्या भावनांची किंवा विचारांची गर्दी केली असेल तेव्हा अधिक परिणामकारक ठरते. ताण कमी करणे, मूड चांगला करणे, आणि सर्व-साधारण स्वास्थ्य टिकविण्याशिवाय हे तंत्र तुम्हाला तुमच्या शरीराशी आणि वर्तमनाशी जोडून देण्यास मदत करते.
आपल्या मनात मार्गदर्शक प्रतिमा निर्माण करण्यासाठी शिक्षकांनी तयार केलेले किंवा स्वत: तयार केलेले ऑडीओ रेकॉर्डिंग किंवा स्वत:ची कल्पनाशक्ती आवश्यक असते. त्याच्या सहाय्याने तुम्हाला तुमच्या पाचही ज्ञानेंद्रियांचा वापर करून जास्तीत जास्त डीटेल्स स्पष्ट असणारी विश्रांतीची प्रतिमा तुमच्या मन:पटलावर आणायची आहे. ही प्रतिमा प्रत्येक व्यक्तीसाठी वेगवेगळी असेल (उदा. महासागराच्या किनारी बसलेले असताना, पर्वत-शिखरावरून खाली पाहताना किंवा बागेतून चालताना).
हे कसे काम करते?
आपले विचार आपल्याला कसे वाटते आहे यावर परिणाम करीत असतात. जेव्हा आपण जाणीवपूर्वक सुखकारक जागेचा विचार करतो तेव्हा आपल्याला शांत, प्रसन्न वाटणे अपरिहार्य आहे.
याबरोबर मदत करते:
हे तंत्र तुम्हाला शांत करण्यासाठी, पटकन चांगले वाटण्यासाठी मदत करणारे म्हणून ओळखले जाते. याशिवाय ते तुमच्या त्रास उत्पन्न करणाऱ्या गोष्टी दुर्लक्षित करण्यास मदत करते.
ध्यान-धारणा हा स्वत:ची जाणीव आणि दृष्टीकोन त्यार करण्याचा सराव आहे.
हे कसे काम करते?
ध्यान-धारणा हे काही लोकांच्या विश्वासाप्रमाणे तुमचे विचार आणि भावना बंद करण्यासाठी नसून त्याच्या उलट विचार आणि भावना यावर चटकन कृती न करता किंवा त्यांचा न्याय-निवाडा न करता निरीक्षण करण्यास शिकविते आणि त्यानंतर ते विचार व भावना समजून घेते.
यात मदत करते:
ध्यान-धारणेच्या फायद्यात सखोल विश्रांती, निराशेवर काम करते, आरोग्य स्वास्थ्याची भावना निर्माण होते, अधिक लक्ष केंद्रित होण्यास मदत, इतर अनेकांच्या पेक्षा अधिक समतोल विचार या सर्वांचा समावेश होतो.
माइंडफुलनेस वर्तमान क्षणात जगण्यावर भर देतो. स्वत:ला पूर्णपणे गुंतवून ठेवून सर्व लक्ष तुम्ही काय करीत आहात फक्त त्याचाच विचार करणे व त्यावर आहात यावर केंद्रित करणे. माइंडफुलनेस चिंतन यावर आधारित आहे आणि यात वर्तमानातील जागरूकता राखणे समाविष्ट आहे. सुरूवातीस, आपल्या मनातील इतर विचारांमुळे आपण विचलित होऊ शकता हे स्वाभाविक आहे. उद्दीष्ट म्हणजे अस्वस्थ विचार आणि भावनांकडे दुर्लक्ष करणे किंवा थांबविणे हे नाही तर आमचे प्रतिसादाचे पोच करुन त्यांना त्यात अडकल्याशिवाय जाऊ द्या.
मानसिकतेचा एक घटक जवळजवळ सर्व प्रकारच्या ध्यानांमध्ये असतो.
यात शरीराच्या वेगवेगळ्या भागांवर पद्धतशीरपणे लक्ष केंद्रित करणे आणि वेदना आणि अस्वस्थता यासारख्या विविध संवेदनांचा समावेश आहे.
हे कस काम करत?
आपल्यापैकी बर्याचजणांना तणाव डोकेदुखी, पाठदुखी आणि इतर वेदनांचा सामना करावा लागतो, परंतु काही लोकांना तणाव आणि वेदना एकमेकांशी जोडल्या गेल्याबद्दल पूर्णपणे जाणीव नसतात किंवा त्यांना असे वाटत नाही. हं. बॉडी स्कॅन मेडिटेशन आपल्याला आपल्या शरीरात काय अनुभवत आहे हे जाणून घेण्यास मदत करते आणि आम्हाला त्यास अधिक चांगले ओळखण्यात मदत करते.
यात मदत करते:
हे ताणतणावाच्या शारीरिक लक्षणांबद्दल जागरूक राहण्यास आणि त्यास सामोरे जाण्यास मदत करू शकते.
