Urgent Support

मला चांगली झोप कशी मिळेल?

अलिकडे, सुप्रियाला चांगली झोप लागणे फार कठीण जाऊ लागले होते. ती तासन् तास कूस बदलत बसे, पण तिला झोप लागत नसे. रात्र अशी अवघड गेल्यावर दिवसभर, पुन्हा आपल्याला आजही झोप नाही लागली तर काय होईल याची ती काळजी करित बसे. (आजची रात्रसुद्धा तेच घडले आणि मला झोप लागली नाही तर काय?) याचा परिणाम ती ज्या प्रकारे विचार करत असे त्यावर होऊ लागला. संपूर्ण दिवसभर तिला दमल्यासारखे वाटे ती निराश आणि चिडलेली असे. क्लासमध्ये लक्ष केंद्रित करणे हा तिच्यासाठी मोठाच टास्क असे. तिच्या झोप लागत नसल्याने आणि झोपेचे सर्व तंत्रच बिघाद्ल्याने ती खरोखरच उदास झाली होती.

प्रारंभ

खालीलपैकी एखादी गोष्ट तुम्हाला ओळखीची वाटते आहे का?

आपल्यापैकी अनेकांना विद्यार्थी असताना कधी ना कधी अशा समस्येला सामोरे जावे लागले असेल. जीवनातील अनेक बदल, अनेक टास्कमुळे येऊ घातलेल्या तणावपुर्ण गोष्टी (कधीच न संपणाऱ्या असाइनमेंट्स, परीक्षा), संभाषणातील अडचणी, किंवा तुम्ही ज्यासाठी उत्सुक असता ते इव्हेंट्स (सण!) सुद्धा. जर या सर्वामुळे तुमच्या झोपेवर परिणाम होत असेल तर ते स्वाभाविक आहे.

कधी-कधी झोपेची समस्या ही तात्पुरती असू शकते आणि काही दिवसांनी परिस्थिती बदलेल आणि झोपेचा प्रश्न सुटेल. झोपेचे समस्या खुप दिवस राहण्याचीही शक्यता असते, जर तो प्रभावीपणे हाताळला गेला नाही. ( उदा. रात्रीची अपुरी झोप भरून काढण्यासाठी दिवसा झोप घेणे, अखेरीस तीच सवय होते.).

प्रतिकार यंत्रणा

येथे काही छोटया स्टेप्स दिल्या आहेत. त्यांच्या सहाय्याने तुम्ही सुरुवात करुन अधिक झोप आणि आराम मिळवू शकता
झोपेची डायरी तयार करा

प्रभावीपणे सुरवात करण्यासाठी काही आठवडे झोपेची डायरी तयार करा. त्यातील रकाने भरल्यावर आणि तुमची झोपेची सवय कागदावर उतरविल्यावर तुम्हाला तुमच्या झोपेचा पॅटर्न समजण्यास मदत होईल आणि तुम्हाला झोप लाण्यासाठी कोणत्या गोष्टींची मदत होते आहे आणि कोणत्या गोष्टी त्यात बाधा आणीत आहेत हे समजेल. तुम्ही ही मर्यादा आखून घेऊन सुरुवात करू शकता.

आठवड्यातील दिवस सोमवार मंगळवार बुधवार गुरुवार शुक्रवार शनिवार रविवार
मी झोपण्यासाठी पलंगावर पडलो ती वेळ -- .
मला झोप लागण्यास अंदाजे -- मिनिटे लागली
मी --- तास झोपलो
मला वाटते माझ्या झोपेचा दर्जा --- होता
(स्केल १ ते ५)
मला दिवसभर --- वाटले (उत्साही, विश्रांतीचा, चीडचिडे, अनुत्साही, अस्थिर, आनंदी, सावध, स्लीपी इत्यादी)
पलंगावर जाण्यापूर्वी मी:
  • कॅफिन घेतल
  • संध्याकाळी/रात्र सुरु होण्याच्या वेळी खुप व्यायाम केला
  • मोबाईल/लॅपटॉपवर वेळ घालविला --
माझी झोप बिघडण्याची इतर कारणे (दिवसा एक छोटी झोप घेतली/ तिथे खूप गोंगाट होता/ विचारांची गर्दी झाली होती)
झोपण्यासाठी योग्य वातावरण तयार करा

तुमची खोली आणि पलंग तुम्हाला अनेक रात्री शांत झोप न लागण्याच्या निराशे बरोबर जोडले गेले असण्याची शक्यता आहे. तर तुमच्या सभोवतालचे वातावरण यशस्वीपणे झोप लागण्याशी पुन्हा जुळवून घेण्याची कल्पना करा. काही वर्तनांशी चिकटून हे करता येईल जसे:

  • झोपून उठण्याची एकच वेळ ठरवा
  • पलंगावरून शो पाहणे, वाचणे, खाणे आणि इतर गोष्टी- ज्या झोपेशी जुळवून घेत नाहीत त्या सर्व करणे टाळा.
  • जेव्हा झोप येईल तेव्हाच पलंगावर जा.
  • जर तुम्ही १५ ते २० मिनिटात झोपू शकला नाही तर पलंगापासून दूर जा आणि झोप येईल तेव्हाच परत तेथे या किंवा दुसऱ्या रिलॅक्शेशन उपक्रमात उदा. हलके संगीत ऐकणे, रिलॅक्शेशनचा सराव करणे इत्यादी. याशिवाय सतत घड्याल पाहणे टाळा.
  • दिवसा झोपप घेणे टाळा.
  • तुम्ही झोपेचा प्रयत्न करणे सुरु करेपर्यंत काम करणे टाळा. मोबाईल फोन्स, कॉम्प्युटर्स इत्यादी तुमच्या मेंदूला अधिक सावध आणि जागे ठेवतो आणि विश्रांती घेण्यास कठीण होते.
  • तुम्ही झोपेसाठी पलंगावर जाण्याआधी रिलॅक्शेशनचे सोपस्कार सुरु करु शकता उदा. रूममध्ये अवती-भवती साफ-सफाई करणे किंवा समई -निरांजन अशा पवित्र गोष्टी पेटविणे (अर्थात आवश्यक ती सुरक्षितता पाळून)
रिलॅक्शेशनचा सराव करा

ताण किंवा भीती हा चांगली झोप लागण्यातील मोठा अडसर ठरू शकतो. निरनिराळी रिलॅक्शेशन टेकनिक्स ज्यांची रेंज दीर्घ श्वसन, स्नायू शिथिल करणे यापासून ते ध्यान-धारणा (मेडीटेशन). यातील तुम्हाला कशाचा फायदा होतो आहे ते शोधा.

विचारावर काम करा

झोपेबद्दलच्या चुकीच्या कल्पना किंवा तुम्हाला भेडसावणारी इतर काही काळजी तुमची झोप अवघड करते. जेव्हा तुम्ही झोपेसाठी झगडत असता तेव्हा तुमच्या मनात काय चालले आहे त्याबाबत सतर्क रहा. निरुपयोगी श्रद्धेला आव्हान द्या आणि त्याचे नवे वास्तव स्वरूप शोधा उदा.,

इतर दिवसांप्रमाणे मी आजही रात्री झोपू शकणार नाही आणि उद्याचा दिवस मॅनेज करू शकणार नाही.

अधिक वास्तववादी विचार: शेवटी आज मी झोपू शकेन आणि जरी मी थकलो असेन तरी माझे पुढील दिवमी व्यवस्थित पार पाडेन.

झोपेची स्वच्छता सांभाळा

झोपेची स्वच्छता पायाभूत लाईफस्टाईलच्या फॅक्टर्सशी संबंधित आहेत आणि ते झोपेच्या क्वलीटीशी निगडीत आहेत. त्यात खालील काही गोष्टींचा समावेश आहे:

  • कॅफिन, निकोटीनसारखे उत्तेजक पेये आणि झोपण्याच्या वेळेच्या थोडे-फार आधी अल्कोहोल टाळा
  • रात्रीचे जड जेवण टाळा.
  • दुपारी उशिरा किंवा संध्याकाळी लवकर व्यायाम केल्याने चांगली झोप लागण्यास फायदेशीर असते. पण तुमच्या झोपेच्या थोडे आधी केल्याने तुम्हाला अधिक उत्साही करून झोपेला उशीर करेल आणि म्हणून तो टाळणे.
  • तुमच्या अगदी जवळच्या वातावरणात झोपेला व्यत्यय आणणार्या गोष्टी ठेवणे टाळा आणि ते जेवढे शक्य तेवढे आरामदायी ठेवा.

मला आढळलेल्या सवयी ज्या मला झोपण्यासाठी व्यत्यय आणू शकतात:

ज्यावर काम करणे मी सुरु करणार आहे अशा गोष्टी:

मी काय करणार आहे:

मी प्रयत्न करणार असलेले आणि ज्याच्याशी चिकटून राहणार आहे ते झोपेचे माझे व्यक्तीगत रुटीन:

मदत घ्या

  • तुमचे पालक फक्त फोनकॉल अंतरावर उपलब्ध आहेत. त्यांच्याशी संपर्क साधण्यास आणि तुमचे भावनांचे ओझे हलके करण्यास संकोच करू नका.
  • जर तुम्हाला आळस वाटत असेल झोप आणि जेवण नीट होत नसेल, ताण वाटत असेल तर कृपया आयआयटी हॉस्पिटलला भेट द्या.
  • जेव्ह्या तुमच्या भावना डोईजड होतील किंवा तुम्ही काय होते आहे याबाबत पूर्णपणे गोंधळून गेला असाल तेव्हा कौन्सलरशी विद्यार्थी स्वास्थ्य केंद्रात जाऊन बोलण्याने तुम्हाला खूप आराम मिळेल आणि पुढे काय करावे याचे ते चांगले मार्गदर्शनही करतील.